解微分方程
XantC
一阶线性微分方程
一般形式
$$ \frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}x}+Py=Q $$
求解
可分离变量的微分方程
$$ \frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}x}=f(x)g(y) $$ $$ \int\frac{1}{g(y)}\mathrm{d}y=\int f(x)\mathrm{d}x+\mathrm{C} $$
通解
$$凑\frac{\mathrm{d}}{\mathrm{d}x}(uv)=u\frac{\mathrm{d}v}{\mathrm{d}x}+v\frac{\mathrm{d}u}{\mathrm{d}x}$$
$$ \frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}x}+Py=Q \tag{1}$$
$$ f(x)\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}x}+f(x)Py=f(x)Q $$
∵(f(x)y)′ = f(x)y′ + f′(x)y
∴ f′(x) = f(x)P
∴ f(x) = e∫Pdx
$$ (2) \to (1) \colon e^{\int P\mathrm{d}x}\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}x}+e^{\int P\mathrm{d}x}Py=e^{\int P\mathrm{d}x}Q $$
(e∫Pdxy)′ = e∫PdxQ
∴ e∫Pdxy = ∫e∫PdxQdx + C
代换法
令u = f(x, y),代入进原方程,得到一个u关于x的方程,求解,然后再把y = f(x, u)回代即可
应用
- 伯努利方程
$$ 对于\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}x}+Py=Qy^n \colon $$
令z = y1 − n
$$ 则\frac{\mathrm{d}z}{\mathrm{d}x}-P(n-1)z=-Q(n-1) $$
证明:
先设z = yk
$$ 则 \enspace \frac{1}{k}\frac{\mathrm{d}z}{\mathrm{d}x}z^{\frac{1-k}{k}}+Pz^{\frac{1}{k}}=Qz^{\frac{n}{k}} $$
$$ 为凑得\frac{1}{k}\frac{\mathrm{d}z}{\mathrm{d}x}+Pz=Q\colon $$
$$ \frac{1-k}{k}=\frac{n}{k} $$
∴ k = 1 − n
∴ z = y1 − n
$$ \therefore \frac{\mathrm{d}z}{\mathrm{d}x}-P(n-1)z=-Q(n-1) $$
二阶变系数线性微分方程
一般形式
$$ \frac{\mathrm{d}^2y}{\mathrm{d}x^2}+P(x)\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}x}+Q(x)y=f(x) $$
求解
对于已知齐次通解求非齐次通解:
$$ \begin{align*} y&=\mathrm{C_1}y_1+\mathrm{C_2}y_2 \\ &=y_1v_1+y_2v_2 \end{align*} $$
⇒ y′ = y1v1′ + y2v2′ + y1′v1 + y2′v2
要得到关于v1′, v2′的二元一次方程组 ⇒ y′中不含v1′和v2′
∴ y1v1′ + y2v2′ = 0
y′ = y1′v1 + y2′v2
⇒ y″ = y1′v1′ + y2′v2′ + y1″v1 + y2″v2
⇒ y1′v1′ + y2′v2′ + y1″v1 + y2″v2 + P(y1′v1 + y2′v2) + Q(y1v1 + y2v2) = f
y1′v1′ + y2′v2′ + v1(y1″ + Py1′ + Qy1) + v2(y2″ + Py2′ + Qy2) = f
∴ y1′v1′ + y2′v2′ = f
$$ \begin{cases} y_1v_1^{'}+y_2v_2^{'}=0\\ y_1^{'}v_1^{'}+y_2^{'}v_2^{'}=f \end{cases} $$
$$ W=\begin{vmatrix} y_1&y_2\\ y_1^{'}&y_2^{'} \end{vmatrix},v_1^{'}=-\frac{y_2f}{W}, v_2^{'}=\frac{y_1f}{W} $$
$$ v_1=\mathrm{C_1}+\int(-\frac{y_2f}{W})\mathrm{d}x, v_2=\mathrm{C_2}+\int\frac{y_1f}{W}\mathrm{d}x $$
$$ \therefore y=\mathrm{C_1}y_1+\mathrm{C_2}y_2-y_1\int\frac{y_2f}{W}\mathrm{d}x+y_2\int\frac{y_1f}{W}\mathrm{d}x $$
二阶常系数线性微分方程
一般形式
$$ a\frac{\mathrm{d}^2y}{\mathrm{d}x^2}+b\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}x}+cy=f(x) $$
求解
一般方法
先处理f(x) = 0的情况:
ay″ + by′ + cy = 0
只有y = Aemx可能符合这个方程
∴ Aam2emx + Abmemx + Acemx = 0
am2 + bm + c = 0
Case 1 两不等实根
Case 1: b2 > 4ac
令 m = p, q (p ≠ q)
∴ y″ − (p + q)y′ + pqy = 0
$$ \int \frac{(y^{'}-py)^{'}}{y^{'}-py} \mathrm{d}x=\int q\mathrm{d}x + \mathrm{C}_1 $$
ln (y′ − py) = qx + C1
∴ y′ − py = Aeqx
$$ e^{-px}y=\frac{\mathrm{A}}{q-p}e^{qx-px}+\mathrm{C}_2 $$
$$ y=\frac{\mathrm{A}}{q-p}e^{qx}+\mathrm{C}_2e^{px}$$
∴ y = Aepx + Beqx
Case 2 两相等实根
Case 2: b2 = 4ac
令 m = p, q (p = q)
同Case 1理: y′ − py = Aeqx
e−pxy′ − pe−pyy = A
e−pxy = Ax + B
∴ y = (Ax + B)epx
Case 3 两复数根
Case 3: b2 < 4ac
令 m = u, v (u = p + qi, v = p − qi)
同Case 1理: y = Aeux + Bevx
y = Ae(p + qi)x + Be(p − qi)x
y = epx(Aeqxi + Be−qxi)
y = epx[A(cos (qx) + isin (qx)) + B(cos (qx) − isin (qx))]
y = epx[(A + B)cos (qx) + i(A − B)sin (qx)]
y = epx(Acos (qx) + Bsin (qx))
$$ \therefore y=\begin{cases} \mathrm{A}e^{px}+\mathrm{B}e^{qx}& b^2>4ac\\ (\mathrm{A}x+\mathrm{B})e^{px}& b^2=4ac\\ \mathrm{e}^{px}(\mathrm{A}\cos(qx)+\mathrm{B}\sin(qx))& b^2<4ac \end{cases} $$
再处理f(x) ≠ 0的情况:
此时要找到方程ay1″ + by1′ + cy1 = f(x)的特解,再把y1与f(x) = 0时的一般解(记为y2)相加,那么y = y1 + y2就是一般解了
有一个函数对应特解的表格:
| f(x) | 特解 |
|---|---|
| k | λ |
| kx + m | λx + μ |
| kx2 + mx + n | λx2 + μx + ν |
| kepx | kepx |
| mcos px + nsin px | mcos px + nsin px |
总之思路是:想着一个函数要怎么凑,能凑成它自己和它的一阶、二阶导函数的线性组合能等于零
如果一般解和特解中有项是重合的,可以试着把特解乘一个x
特殊方法
- 代换法
如碰到$ax^2\frac{\mathrm{d}^2y}{\mathrm{d}x^2}+bx\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}x}+cy=0$的方程,可以令x = eu,然后得到:
$$ \begin{align*} \frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}u}&=\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}x}*\frac{\mathrm{d}x}{\mathrm{d}u} \\ &=x\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}x} \end{align*} $$
$$ \therefore x\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}x}=\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}u} $$
$$ \begin{align*} \frac{\mathrm{d}^2y}{\mathrm{d}u^2}&=\frac{\mathrm{d}}{\mathrm{d}u}(\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}u}) \\ &=\frac{\mathrm{d}}{\mathrm{d}u}(x\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}x}) \\ &=x(\frac{\mathrm{d}}{\mathrm{d}u}\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}x})+\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}x}(\frac{\mathrm{d}}{\mathrm{d}u}x) \\ &=x\frac{\mathrm{d}^2y}{\mathrm{d}x^2}\frac{\mathrm{d}x}{\mathrm{d}u}+\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}u} \\ &=x^2\frac{\mathrm{d}^2y}{\mathrm{d}x^2}+\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}u} \end{align*} $$
$$ \therefore x^2\frac{\mathrm{d}^2y}{\mathrm{d}x^2}=\frac{\mathrm{d}^2y}{\mathrm{d}u^2}-\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}u} $$
思路是用$\frac{\mathrm{d}^2y}{\mathrm{d}u^2}$和$\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}u}$,把$\frac{\mathrm{d}^2y}{\mathrm{d}x^2}和\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}x}$表示出来,进而:
$$ a(\frac{\mathrm{d}^2y}{\mathrm{d}u^2}-\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}u})+b(\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}u})+cy=0 $$
之后解出y关于u的方程,再把x = eu代入即可